તાલીમનું આયોજન અને માર્ગદર્શન
આ સમગ્ર તાલીમ કાર્યક્રમનું આયોજન ડાયેટ બોટાદના પ્રાચાર્યશ્રી દીપકભાઈ ચૌહાણના કુશળ માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું, જ્યારે સમગ્ર કાર્યક્રમનું સંચાલન ધર્મેન્દ્રભાઈ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ધ્યેય શાળા ઇનોવેશન સમિતિ (SIC) દ્વારા વિવિધ રચનાત્મક અને સંશોધનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ અંગે બાળકોને અભિમુખ કરવાનો હતો.
પ્રથમ દિવસ: ઇનોવેશન અને વિચારસરણીમાં બદલાવ
તાલીમના પ્રથમ દિવસે ગઢડાની બ્રાંચ શાળા નંબર ૨ ના શિક્ષક અને આ તાલીમના રિસોર્સ પર્સન શ્રી નિકુંજભાઈ સવાણીએ ટ્રેઈનર તરીકેની મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. તેમણે તાલીમાર્થીઓને 'ઇનોવેશન' (નવીનતા), 'ઇન્વેન્શન' (આવિષ્કાર) અને 'ડિસ્કવરી' (શોધ) વચ્ચેનો સૂક્ષ્મ ભેદ સ્પષ્ટ કરી આ વિષયો પર ગહન ચર્ચા કરી હતી.
શ્રી સવાણીએ વર્તમાન સામાજિક પરિસ્થિતિ પર પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું હતું કે, સમાજમાં અત્યારે માત્ર ડિગ્રીલક્ષી શિક્ષણ અને સરકારી નોકરી પ્રત્યેની આંધળી દોટને કારણે શિક્ષિત બેરોજગારીનું પ્રમાણ ચિંતાજનક રીતે વધ્યું છે. નોકરીની મર્યાદિત તકો સામે યુવાનો હતાશાનો ભોગ બની ખોટા રસ્તે દોરાય છે. આ સમસ્યાના નિવારણ માટે તેમણે "હુનર વાળો જગ જીતશે" નું સૂત્ર સાર્થક કરતા સમજાવ્યું હતું કે, જો વિદ્યાર્થીઓમાં બાળપણથી જ કૌશલ્ય (Skill) અને ઉદ્યોગસાહસિકતાના ગુણો કેળવવામાં આવે, તો સમાજને માત્ર નોકરી શોધનારા જ નહીં, પરંતુ રોજગારી આપનારા શ્રેષ્ઠ ધંધાર્થીઓ પણ મળી રહેશે.
દ્વિતીય દિવસ: ઇન્ડસ્ટ્રીયલ વિઝિટ અને પ્રત્યક્ષ અનુભવ
તાલીમના બીજા દિવસે સૈદ્ધાંતિક જ્ઞાનને વ્યવહારિક ઓપ આપવા માટે 'ઇન્ડસ્ટ્રીયલ વિઝિટ'નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. તાલીમાર્થીઓએ બોટાદ સ્થિત 'અશોક સાઉન્ડ મેન્યુફેક્ચરર્સ' અને 'મારુતિ સ્ટીલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ' ની મુલાકાત લીધી હતી.
આ મુલાકાત દરમિયાન તાલીમાર્થીઓએ આધુનિક મશીનરી, ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અને નવીનતમ ટેકનોલોજીનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ મેળવ્યો હતો. ઉદ્યોગોમાં કાચા માલમાંથી તૈયાર માલ કઈ રીતે બને છે અને તેમાં ટેકનોલોજીનો વિનિયોગ કેવી રીતે થાય છે, તે અંગેની ઝીણવટભરી માહિતી તેમને આપવામાં આવી હતી. આ મુલાકાતનો હેતુ એ હતો કે શિક્ષકો પોતે ઉદ્યોગજગતની માંગને સમજે અને વિદ્યાર્થીઓને તે મુજબ તૈયાર કરી શકે.
ભવિષ્યની સંભાવનાઓ અને રાષ્ટ્રીય પહેલ
આ તાલીમ માત્ર એક વર્કશોપ પૂરતી સીમિત ન રહેતા, આગામી સમયમાં એક રાષ્ટ્રીય અભિયાનનું સ્વરૂપ લેશે. આગામી સમયમાં SIC અંતર્ગત અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓ અને વર્કશોપનું આયોજન થનાર છે, જેમાં ભારત સરકાર દ્વારા આર્થિક અને ટેકનોલોજીકલ સહયોગ પ્રાપ્ત થશે.
આ પહેલનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે શિક્ષણ ક્ષેત્રે બાળકોના મગજમાં ઉદ્ભવતા નવીન વિચારો (Ideas) ને પ્રોત્સાહન આપી, તેમાંથી સમાજ ઉપયોગી પ્રોડક્ટ્સ અને ટેકનોલોજીનું નિર્માણ થાય. આ અભિગમ વિદ્યાર્થીઓને માત્ર પુસ્તકિયા જ્ઞાન સુધી સીમિત ન રાખતા, તેમને 'પ્રોબ્લેમ સોલ્વર' અને 'ઇનોવેટર' બનાવશે.
નિષ્કર્ષ
બોટાદ ખાતે યોજાયેલ આ સ્કૂલ ઇનોવેશન કાઉન્સિલની તાલીમ શિક્ષણ જગતમાં એક નવા યુગના મંડાણ સમાન છે. સૈદ્ધાંતિક સમજ અને ઔદ્યોગિક મુલાકાતનો સુમેળ સાધીને શિક્ષકોને જે રીતે સજ્જ કરવામાં આવ્યા છે, તે ચોક્કસપણે વિદ્યાર્થીઓના જીવન ઘડતરમાં એક નવો આયામ સ્થાપિત કરશે. જ્યારે શિક્ષણ અને કૌશલ્ય એક થશે, ત્યારે જ આત્મનિર્ભર ભારતનું સ્વપ્ન સાચા અર્થમાં સાકાર થશે.
